Nazwy leków na ADHD mogą być mylące: różne opakowania mogą zawierać tę samą substancję, a podobnie brzmiące nazwy nie oznaczają identycznego działania. W Polsce stosuje się zarówno leki psychostymulujące, jak i niestymulujące. Wybór zależy od rozpoznania, wieku, stanu zdrowia, dotychczasowego leczenia i potrzeb konkretnej osoby.
Poniżej opisano najważniejsze grupy substancji oraz przykłady preparatów, z odnośnikami do polskojęzycznych Charakterystyk Produktu Leczniczego (ChPL). Nazwy handlowe służą identyfikacji leków, nie są rekomendacją konkretnej marki. Dobór preparatu wymaga oceny wskazań, przeciwwskazań i aktualnej ChPL przez lekarza. Dokumenty sprawdzono 16 października 2026 r.; dostępność konkretnego opakowania i zasady odpłatności należy potwierdzić w aptece.
Metylfenidat, w dokumentacji leków zapisywany również jako metylofenidat, należy do leków psychostymulujących. Przykłady preparatów zawierających tę substancję to Medikinet (w tym Medikinet CR), Concerta, Cognimentin LA i Symkinet MR. W leczeniu znaczenie ma zarówno substancja czynna, jak i konkretna postać leku.
Znaczenie ma sposób uwalniania substancji, a nie wyłącznie liczba miligramów na opakowaniu. Preparaty mogą różnić się przebiegiem działania oraz zasadami przyjmowania w związku z posiłkiem. Nie należy samodzielnie zastępować jednej postaci drugą ani zmieniać schematu według porad znalezionych w internecie. Z lekarzem warto omówić, w jakich porach dnia trudności najbardziej utrudniają funkcjonowanie.
Elvanse zawiera lisdeksamfetaminę w postaci dimezylanu. Jest to prolek: po przyjęciu organizm przekształca go w deksamfetaminę, która odpowiada za działanie farmakologiczne. Lisdeksamfetamina należy do leków psychostymulujących.
O wyborze lisdeksamfetaminy decyduje ocena kliniczna, dotychczasowe leczenie, tolerancja i cele terapii. Sam fakt, że lek pomaga innej osobie, nie przesądza, że będzie odpowiedni również dla Ciebie. Sposób działania i profil uwalniania trzeba uwzględnić przy planowaniu leczenia.
Substancją czynną Tentin jest deksamfetamina, w postaci siarczanu. Tentin i Elvanse nie są tym samym preparatem: w Tentin podawana jest deksamfetamina, natomiast lisdeksamfetamina z Elvanse musi zostać do niej przekształcona w organizmie.
Różnica między prolekiem a bezpośrednio podawaną substancją ma znaczenie przy doborze leczenia. Tentin i Elvanse nie powinny być samodzielnie zamieniane ani porównywane wyłącznie według liczby miligramów. Konkretny preparat, sposób jego przyjmowania oraz ewentualne zastosowanie poza wskazaniami ChPL wymagają decyzji lekarza i omówienia z pacjentem.
Atomoksetyna jest niestymulującą substancją stosowaną w ADHD. Przykładem preparatu jest Konaten; jego polska ChPL została podana w źródłach. Atomoksetyna oddziałuje na układ noradrenergiczny.
Efekt leczenia ocenia się w czasie; atomoksetyna nie służy do doraźnego przyjmowania tylko w dniu szczególnie wymagających zadań. Może być rozważana między innymi wtedy, gdy leczenie stymulujące jest źle tolerowane lub nie przynosi wystarczającego efektu. Także tutaj trzeba ocenić przeciwwskazania, inne przyjmowane leki i działania niepożądane.
Bupropion jest lekiem przeciwdepresyjnym wpływającym na przekaźnictwo noradrenergiczne i dopaminergiczne. Przykłady preparatów to Bupropion Neuraxpharm i Welbox. Ich ChPL wskazują leczenie dużych epizodów depresji, nie ADHD.
Bupropion bywa rozważany w ADHD poza wskazaniami rejestracyjnymi, czyli off-label. Przegląd Cochrane opublikowany w 2017 r. wskazywał na możliwe korzyści, ale niską pewność dowodów. Nie jest to zestawienie wszystkich późniejszych badań. Bupropion nie jest automatycznym zamiennikiem metylfenidatu, lisdeksamfetaminy czy atomoksetyny. Wymaga indywidualnego uzasadnienia, oceny bezpieczeństwa oraz rozmowy o celu leczenia i jego ograniczeniach.
Guanfacyna należy do leków niestymulujących stosowanych w leczeniu ADHD. Dla preparatu o przedłużonym uwalnianiu Intuniv dostępna jest polskojęzyczna ChPL, do której odsyłamy w źródłach. Działa poprzez receptory alfa-2A-adrenergiczne; jej mechanizm jest inny niż w przypadku metylfenidatu czy atomoksetyny.
Guanfacyna wymaga indywidualnej kwalifikacji i kontroli lekarskiej, między innymi ze względu na możliwość senności, obniżenia ciśnienia i zwolnienia tętna. Nie należy samodzielnie rozpoczynać, zmieniać ani nagle kończyć leczenia. Dostępność konkretnego opakowania w Polsce należy potwierdzić w aptece.
Przed rozpoczęciem farmakoterapii lekarz ocenia rozpoznanie, współwystępujące problemy i bezpieczeństwo leczenia. Znaczenie mają między innymi ciśnienie, tętno, masa ciała, sen, aktualne leki oraz wywiad dotyczący chorób serca i zdrowia psychicznego. Dalsze kontrole służą ocenie korzyści i tolerancji.
Farmakoterapia może być jednym z elementów pomocy. Psychoedukacja, strategie organizacyjne, dostosowanie otoczenia i odpowiednio dobrana psychoterapia pomagają pracować nad codziennymi trudnościami. Jeśli rozważasz terapię, przeczytaj, jak wygląda pierwsze spotkanie CBT. Jeżeli ADHD współwystępuje ze spektrum autyzmu, plan powinien uwzględniać potrzeby w obu obszarach.
Przed wyborem leku potrzebna jest ocena diagnostyczna — zobacz, jak wygląda diagnoza ADHD u dorosłych i dlaczego wymaga różnicowania przyczyn trudności. Informacje o dostępnych etapach znajdziesz na stronie diagnostyki ADHD i spektrum autyzmu u dorosłych, a o omówieniu leczenia — na stronie konsultacji psychiatrycznej. Rejestracja i adresy gabinetów są dostępne na stronach Rzeszowa i Jarosławia.
Artykuł ma charakter informacyjny. Nie stanowi zalecenia wyboru preparatu ani dawkowania; decyzję o leczeniu podejmuje się podczas indywidualnej konsultacji.
Poznaj różnice między psychiatrą, psychologiem i psychoterapeutą oraz pytania, które pomogą Ci wybrać odpowiednią formę wsparcia.
Czytaj artykuł
Praktyczny przewodnik po diagnostyce ADHD u dorosłych: rozmowa ze specjalistą, historia trudności, dokumentacja i pytania przed…
Czytaj artykuł